Het onderzoek is hetzelfde, je stapt terug van de tool en je kijkt naar de werkzaamheden, omgeving en de motivatie van de gebruikers.
Waar je wel rekening mee houdt bij een bestaande applicatie zijn:
- Gewoontevorming
- Verwachtingen bestaan al
- Feedback van gebruikers: goed & slecht
Karin van de Driesche - Filterdesign
Start met de rollen voor de hoofdactiviteiten en daar waar de organisatie in geïnteresseerd is.
Kies de ‘doeners’.
Maximale verschillen onderling, qua rol en bedrijf:
- Locatie
- Organisatie structuur
- Organisatie cultuur
- Leeftijd
- Ervaring
Producent van groene energie
Producent van groene energie
Karin van den Driesche - Filterdesign
‘Kunt u de vragen ook opsturen?’. Mensen hebben het druk, druk, druk. Maar een interview vindt altijd plaats op de eigen werkplek. En zelfs een kantoor hoeft geen werkplek te zijn. Onderhoudsmensen zijn onderweg, verkopers zijn onderweg of op kantoor, artsen lopen door de zalen, etc.
Mensen praten graag over hun werk. Een gedeelte van dit werk is routine en wordt onbewust gedaan. Bovendien hebben we allemaal de neiging tot abstraheren en vatten belangrijke stappen samen. Door tijdens het gesprek te vragen een stapje terug te gaan en nogmaals uit te leggen hoe het werk wordt gedaan verzamel je concrete gegevens en geen generalisaties.
Soms vraag je of men het werk voor kan doen. Tijdens een van onze interviews was een gebruiker niet in staat te beschrijven hoe ze haar maandelijkse rapportage opstelde. Toen we haar vroegen het daadwerkelijk te doen, pakte ze haar laatste rapport en begon delen in te vullen.
Door naast de deelnemer te gaan zitten kun je de totale context van het werk zien. Zaken vanuit verschillende perspectieven zien. Hoe er wordt samengewerkt. Je doet zo domein expertise op en je ontwikklelt intuïtie voor het ontwerp.
Vijf jaar geleden deed ik een opdracht voor de Arbo-dienst. Toen ik daar aan kwam bleek de hal volgepakt met archiefkasten, er was bijna geen ruimte om te lopen. Toch werd al tien jaar met het huidige digitale systeem gewerkt. Artsen hielden na al die jaren nog steeds gegevens bij m.b.v. papieren dossiers en zagen het systeem als dubbeling van taken. Als reden gaf men op: ‘Er is totaal niet aan ons gedacht bij de bouw van dit systeem’.
Als laatste maar zeker niet minder belangrijk kun je op de werkplek artefacten verzamelen.
Karin van den Driesche - Filterdesign
Nog meer tips over het houden van interviews ( Isabelle Peyrichoux in 2007). Alhoewel het artikel voornamelijk is geschreven voor interviews en observaties tijdens het testen van een bestaande website, gelden deze regels ook voor het houden van interviews.
Karin van den Driesche - Filterdesign
Een manier om deelnemers te selecteren, die ik vaak gebruik, is het bepalen van rollen. We hebben allemaal meerdere rollen en deze rollen vertellen wat we doen en waar onze verantwoordelijkheden liggen. Tijdens de interviews met gebruikers achterhaal je hoe iemand deze rol uitvoert, wat de aanpak is en waar deze aanpak gelijkenissen heeft met andere manieren van aanpak. Nu zijn we allemaal unique, echter alleen in details. In de structuur van aanpak zijn drie verschillende manieren vaak het maximum. Tot nu toe ben ik bij mijn projecten niet meer dan twee verschillende structuren van aanpak tegengekomen.
Wanneer je zorgt dat de rollen die gedefinieerd zijn minimaal drie keer worden besproken dan heb je voldoende deelnemers. In de onderstaande matrix zie je dat rol E en F maar twee maal voorkomen. Je kunt nog een interview houden, deelnemers vervangen of bij tijd gebrek er gewoon voor gaan, de gegevens analyseren en later uitbreiden. Dit laatste kan natuurlijk altijd, na vijf of zes interviews kijken wat je hebt verzameld en besluiten of er nog meer interviews gehouden moeten worden. Beter één interview, dan geen!
Een quote van Karen Holtzblatt, oprichter van Incontext Enterprises en schrijver van Contextual Design (mijn bijbel ;-), over het aantal interviews met gebruikers:
‘…years ago, while testing for usability, people in the industry were not comfortable with test results from small numbers of users. However, after 15 years of collecting data, the industry has found through experience that small numbers add up to a detailed picture of work practice that supports design. And we’re not just looking at usability any more; we’re engaged in market characterization at the level of work practice.’ Uit ‘Data From a Few Leads to Optimum Results‘ in 2001.
Karin van den Driesche - Filterdesign
De methode om gebruikersgegevens te verzamelen binnen het UCD proces behoort tot wat men noemt kwalitatief onderzoek. Kenmerken van kwalitatief onderzoek zijn:
- Beleving van de onderzochten; interpretatief.
- Onderzoek in de alledaagse omgeving; naturalistisch.
- Open onderzoeksprocedure.
- Onderzoeker als instrument.
- Werken met teksten (transcripts) die uitgebreide en gedetailleerde beschrijvingen omvatten.
- Verklaringen van betrokkenen en vanuit theoretisch en/of maatschappelijke achtergronden.
Bron: ‘Analyseren in kwalitatief onderzoek’ van Hennie Boeije.
De wortels van het UCD proces liggen bij de Grounded Theory , een methode van kwalitatief onderzoek. Meer informatie over de Grounded Theory op Wikipedia, voor de liefhebber 
Volgende keer: Hoeveel mensen moeten we interviewen?
Karin van den Driesche - Filterdesign
Beginnen
In het begin ga je de juiste sfeer neerzetten; een informeel en aangenaam gesprek. Op gang komen kan door een introductie vraag. ‘Ik ben benieuwd wat je dagindeling is? ‘ of ‘Kun je uitleggen hoe jouw dagindeling eruit ziet?’ of ‘Kun je iets vertellen over je huidige rol, hoe lang je voor deze organisatie werkt?’ ‘Als startpunt (van dit gesprek) ben ik benieuwd naar jouw rol binnen deze school en hoe lang je al voor deze school werkt?’ Daarna kun je meevaren op het antwoord en gaan focussen op het onderwerp waar je voor gekomen bent.
Checken
- Ervaring in computergebruik:
Deelnemer: ‘Ik ben niet zo’n computerfreak. Niet mee opgegroeid.’
Vraag: Mag ik vragen of je online bankiert?
Deelnemer: ‘Ja, ja. Zo ver ben ik. Jawel. Dat soort dingen wel hoor.’
- Invullen van behoeften:
Deelnemer: ‘Daar gaan toch wel een aantal jaren overheen en dat vind ik jammer. Eigenlijk zou er iets moeten zijn waardoor het je vlugger eigen wordt.’
Vraag: Hoe zou je dat kunnen aanpakken?
Stiltes
- Even kort samenvatten wat net door de deelnemer is verteld, werkt als een soort ‘doorstart’.
- Een voorbeeld vragen.
- Vragen of en welke vervolgacties men onderneemt.
- Wat vond je het leukst? Wat sprak je het meest aan?
Veel ‘Hoe?’ en’ Waarom?’ vragen gebruiken. Bij een aantal processen is de ‘Wanneer vraag’ ook belangrijk.
Karin van den Driesche - Filterdesign
