Proformas - Mentaal model

Het Mentaal model van het reflecteren en professionaliseren van een docent geeft een duidelijk beeld van de ‘markt’. Van hieruit kunnen oplossingen bedacht worden, top-down. Waar kan RdMC docenten ondersteunen, niet alleen door automatiseren maar ook door vb. het ontwikkelen van trainingen.
Er zijn ook letterlijke vertalingen te maken naar ontwerpoplossingen. Een aantal mentale ruimten hebben een link met elkaar, dit betekent dat binnen een applicatie deze informatie ook gelinkt kan worden.

Karin van den Driesche - Filterdesign

Proformas - Gebruikersonderzoek resultaten

Het gebruikersonderzoek heeft geleid tot meer inzichten over rollen, doelstellingen, gedrag, emoties, filosofieën in het algemeen binnen het werkveld van een docent/leerkracht. Wat betreft de focus van het project: ‘Definiëren en analyseren mogelijkheden binnen professionaliseren van docenten/leerkrachten’, weten we nu wat de triggers zijn om te refelecteren, wanneer men individueel reflecteert en waarom, wanneer en waarom men het liefst in groepsverband reflecteert en in welke vorm. We weten nu veel meer over hoe men kennis vergaart, wat de opvattingen zijn over de huidige generatie. Een onderwerp wat vaak terug kwam was, ‘orde houden’. Wat zijn in dit verband de verschillen per school, type docent en wat betekent dit voor een beginnende docent of een docent die na een paar jaar er tussen uit te zijn geweest weer begint. Maar ook wat betekent orde houden voor de ervaren docent die switch van school of klas.
Als het gaat om reflecteren (formeel en informeel) kennen we nu de gewenste tijdspaden die we gaan ondersteunen, omdat we zo aansluiten bij de behoeften van docenten.
Buiten een mentaal model en een flowmodel heeft het onderzoek geleid tot een aantal concepten en ontwerppricipes. (Principes zijn een platform waarop ontwerp beslissingen worden genomen.)

Volgende keer: Proformas - Mentaal model

Karin van den Driesche - Filterdesign

Verdiepingsonderzoek RdMC - Product analyse

Na analyse van de bestaande producten aan de hand van het mentale model zijn we tot de volgende onderzoeksvraag gekomen:
Voorselecteren op lesmateriaal in kader van lesvoorbereiden. Focus binnen het voorselecteren ligt op het proces van sociale interactie. Het onderzoek gaat zich richten op docenten binnen het voortgezet onderwijs.
Aangezien docenten nu gaan beginnen aan een wel verdiende vakantie, starten de interviews in september 2008. Ondertussen wordt een lijst opgesteld met namen van eventuele deelnemers aan de interviews. De categorieën waarbinnen we gaan zoeken zijn; beginnende docenten, ervaren docenten (arrangeerders) en onbevoegde docenten (veelal te vinden binnen praktijk onderwijs).

Karin van den Driesche - Filterdesign

Proformas - Opbouw mentaal model

Na een week vakantie weer aan de slag.
De resultaten van de zeven interviews zijn geanalyseerd en geselecteerde uitspraken (ongeveer 440 in totaal) vormen de basis van het mentaal model. Voor mij is de snelste manier om deze uitspraken te verwerken: Knippen! Belangrijkste reden is dat je door het wegleggen van de uitspraken je overzicht blijft houden. Dit in tegenstelling tot bv. opbouwen in een word document. Het uurtje knippen valt weg tegen de uren tijdswinst die je behaalt.
Aangezien ik (nog) geen geschikte muur heb, leg ik alles op tafel. Bij ruimte gebrek maak je stapeltjes i.p.v. torens.

Karin van den Driesche - Filterdesign

Bestaande vs nieuwe applicatie

Het onderzoek is hetzelfde, je stapt terug van de tool en je kijkt naar de werkzaamheden, omgeving en de motivatie van de gebruikers.
Waar je wel rekening mee houdt bij een bestaande applicatie zijn:
- Gewoontevorming
- Verwachtingen bestaan al
- Feedback van gebruikers: goed & slecht

Karin van de Driesche - Filterdesign

Interviews - Keuze van deelnemers

Start met de rollen voor de hoofdactiviteiten en daar waar de organisatie in geïnteresseerd is.
Kies de ‘doeners’.
Maximale verschillen onderling, qua rol en bedrijf:
- Locatie
- Organisatie structuur
- Organisatie cultuur
- Leeftijd
- Ervaring

Producent van groene energie

Producent van groene energie

Karin van den Driesche - Filterdesign

Interviews - Op de eigen werkplek

‘Kunt u de vragen ook opsturen?’. Mensen hebben het druk, druk, druk. Maar een interview vindt altijd plaats op de eigen werkplek. En zelfs een kantoor hoeft geen werkplek te zijn. Onderhoudsmensen zijn onderweg, verkopers zijn onderweg of op kantoor, artsen lopen door de zalen, etc.

Mensen praten graag over hun werk. Een gedeelte van dit werk is routine en wordt onbewust gedaan. Bovendien hebben we allemaal de neiging tot abstraheren en vatten belangrijke stappen samen. Door tijdens het gesprek te vragen een stapje terug te gaan en nogmaals uit te leggen hoe het werk wordt gedaan verzamel je concrete gegevens en geen generalisaties.
Soms vraag je of men het werk voor kan doen. Tijdens een van onze interviews was een gebruiker niet in staat te beschrijven hoe ze haar maandelijkse rapportage opstelde. Toen we haar vroegen het daadwerkelijk te doen, pakte ze haar laatste rapport en begon delen in te vullen.

Door naast de deelnemer te gaan zitten kun je de totale context van het werk zien. Zaken vanuit verschillende perspectieven zien. Hoe er wordt samengewerkt. Je doet zo domein expertise op en je ontwikklelt intuïtie voor het ontwerp.

Vijf jaar geleden deed ik een opdracht voor de Arbo-dienst. Toen ik daar aan kwam bleek de hal volgepakt met archiefkasten, er was bijna geen ruimte om te lopen. Toch werd al tien jaar met het huidige digitale systeem gewerkt. Artsen hielden na al die jaren nog steeds gegevens bij m.b.v. papieren dossiers en zagen het systeem als dubbeling van taken. Als reden gaf men op: ‘Er is totaal niet aan ons gedacht bij de bouw van dit systeem’.

Als laatste maar zeker niet minder belangrijk kun je op de werkplek artefacten verzamelen.

Karin van den Driesche - Filterdesign

Interviews - Tips (2)

Nog meer tips over het houden van interviews ( Isabelle Peyrichoux in 2007). Alhoewel het artikel voornamelijk is geschreven voor interviews en observaties tijdens het testen van een bestaande website, gelden deze regels ook voor het houden van interviews.

Karin van den Driesche -  Filterdesign

Interviews - Hoeveel?

Een manier om deelnemers te selecteren, die ik vaak gebruik, is het bepalen van rollen. We hebben allemaal meerdere rollen en deze rollen vertellen wat we doen en waar onze verantwoordelijkheden liggen. Tijdens de interviews met gebruikers achterhaal je hoe iemand deze rol uitvoert, wat de aanpak is en waar deze aanpak gelijkenissen heeft met andere manieren van aanpak. Nu zijn we allemaal unique, echter alleen in details. In de structuur van aanpak zijn drie verschillende manieren vaak het maximum. Tot nu toe ben ik bij mijn projecten niet meer dan twee verschillende structuren van aanpak tegengekomen.

Wanneer je zorgt dat de rollen die gedefinieerd zijn minimaal drie keer worden besproken dan heb je voldoende deelnemers. In de onderstaande matrix zie je dat rol E en F maar twee maal voorkomen. Je kunt nog een interview houden, deelnemers vervangen of bij tijd gebrek er gewoon voor gaan, de gegevens analyseren en later uitbreiden. Dit laatste kan natuurlijk altijd, na vijf of zes interviews kijken wat je hebt verzameld en besluiten of er nog meer interviews gehouden moeten worden. Beter één interview, dan geen!

Een quote van Karen Holtzblatt, oprichter van Incontext Enterprises en schrijver van Contextual Design (mijn bijbel ;-), over het aantal interviews met gebruikers:
‘…years ago, while testing for usability, people in the industry were not comfortable with test results from small numbers of users. However, after 15 years of collecting data, the industry has found through experience that small numbers add up to a detailed picture of work practice that supports design. And we’re not just looking at usability any more; we’re engaged in market characterization at the level of work practice.’ Uit ‘Data From a Few Leads to Optimum Results‘ in 2001.

Karin van den Driesche - Filterdesign

Grounded Theory

De methode om gebruikersgegevens te verzamelen binnen het UCD proces behoort tot wat men noemt kwalitatief onderzoek. Kenmerken van kwalitatief onderzoek zijn:
- Beleving van de onderzochten; interpretatief.
- Onderzoek in de alledaagse omgeving; naturalistisch.
- Open onderzoeksprocedure.
- Onderzoeker als instrument.
- Werken met teksten (transcripts) die uitgebreide en gedetailleerde beschrijvingen omvatten.
- Verklaringen van betrokkenen en vanuit theoretisch en/of maatschappelijke achtergronden.
Bron: ‘Analyseren in kwalitatief onderzoek’ van Hennie Boeije.

De wortels van het UCD proces liggen bij de Grounded Theory , een methode van kwalitatief onderzoek. Meer informatie over de Grounded Theory op Wikipedia, voor de liefhebber

Volgende keer: Hoeveel mensen moeten we interviewen?

Karin van den Driesche - Filterdesign